PEN Duygu Asena Ödülü Zeynep Oral’a Verildi 2026

2026 PEN Duygu Asena Ödülü, gazeteci yazar, tiyatro eleştirmeni, barış eylemcisi, insan hakları savunucusu ve feminist Zeynep Oral’a 5 Mart 2026 Perşembe günü saat 18:00’de Goethe Enstitüsü’nde (Tomtom, Yeni çarşı Caddesi No:32 Beyoğlu İstanbul) PEN Yazarlar Derneği tarafından takdim edildi.

Şükran Aydın olarak yerinde takip ettiğim bu anlamlı tören, sadece bir ödül takdimi değil; düşünce özgürlüğü, kadın hakları ve kalem onurunun kolektif bir kutlaması niteliğindeydi.

Katıldığım bu etkinlikte, edebiyatın toplumsal belleği nasıl diri tuttuğuna ve birleştirici gücüne bir kez daha yakından şahitlik ettim. Etkilendiğim kurumu, ödülü ve Zeynep Oral’ı tarihi bilgiler üzerinden ele alarak yazdım. Törenden çektiğim kareleri satır aralarında paylaştım.

Törende hem eski dostlarla hasret giderdim hem de yeni dostlarla tanıştım.

Dik, güzel ve edebi günlerde görüşmek üzere.

Şükran Aydın, 07.03.2026

Duygu Asena Ödülü Nasıl Doğdu?

Türk basınında ve toplumsal yaşamda bir kırılma noktası yaratan “Kadının Adı Yok” mirasının kurumsallaşmasıyla ilgilidir. Bu ödül, sadece bir ismi anmak değil, o ismin açtığı yoldan giden kalemleri onurlandırmak amacıyla PEN Türkiye tarafından hayata geçirilmiştir.

İşte bu saygın ödülün çıkış noktası ve tarihsel gelişimi:

Ödülün Çıkış Noktası: Bir İtirazın Kurumsallaşması
Duygu Asena, 30 Temmuz 2006 tarihinde aramızdan ayrıldığında, geride sadece kitaplar değil, kadın hakları ve ifade özgürlüğü konusunda devasa bir boşluk bıraktı. PEN Yazarlar Derneği, bu boşluğu bir eylem birliğine dönüştürmek ve Asena’nın “tabu yıkan” cesaretini gelecek nesillere aktarmak amacıyla 2007 yılında ödülü ihdas etme kararı aldı.

Çıkış felsefesi; kadın haklarını savunan, toplumsal cinsiyet eşitliğine inanan, özgürlükçü ve laik dünya görüşünü kalemine yansıtan yazar ve aydınları teşvik etmektir. Ödül, sadece edebi başarıya değil, aynı zamanda bir “duruşa” verilir.

Tarihsel Gelişim ve Dönüşüm
Ödül, ilk verilmeye başlandığı 2007 yılından itibaren edebiyat dünyasında büyük bir yankı uyandırdı.

İlk ödülün Sezer Duru’ya verilmesi, PEN’in çeviri ve kültür köprülerine verdiği önemi gösterirken; sonraki yıllarda İpek Çalışlar (2008) ve Türkan Saylan (2009) gibi isimlerle toplumsal etki alanı genişledi.

Ödülün Önemli Dönüm Noktaları?

Bireysellikten Kurumsallığa: İlk yıllarda sadece bireylere verilirken, 2010 (Pınar Selek) ve 2013 (ÇYDD) yıllarında olduğu gibi toplumsal mücadele simgelerine ve kurumlarına da verilmeye başlanmıştır.

İfade Özgürlüğü Vurgusu: Özellikle 2014 (Büşra Ersanlı) ve 2021 (Ayşe Buğra) gibi dönemlerde, ödül akademik özgürlük ve hukuk mücadelesiyle de ilişkilendirilmiştir.

Gelenekselleşme: Her yıl Duygu Asena’nın doğum günü olan 19 Nisan veya Dünya Kadınlar Günü olan 8 Mart dolaylarında verilmesi, ödülü takvimsel bir sembol haline getirmiştir.

Bu ödülün tarihçesi, aslında Türkiye’deki sivil toplumun ve edebiyat dünyasının son 20 yıllık direnç haritasıdır.

PEN Yazarlar Derneği Nedir?

Sınırları aşan, dilleri birleştiren ve kalemin onurunu her türlü baskının üzerinde tutan evrensel bir vicdan hareketidir.

PEN Yazarlar Derneği Ne zaman Kim Tarafından Kuruldu?

1921 yılında İngiltere’de yazar Catherine Amy Dawson Scott tarafından kurulmuştur.
İlk başkanı Nobel ödüllü usta yazar John Galsworthy olmuştur.

PEN Açılımı Nedir?

“Şairler, Oyun Yazarları, Denemeciler, Romancılar” (Poets, Playwrights, Essayists, Novelists) kelimelerinin baş harflerinden oluşan ismi, edebiyatın her dalını kapsayan kapsayıcı yapısını simgeler.

PEN Yazarlar Derneği Amacı ve Özelliği Nedir?

Özelliği ve Amacı: Sınır Tanımayan Edebiyat
PEN’i diğer kuruluşlardan ayıran en temel özellik, “PEN Şartnamesi” (Charter) adı verilen ve her üyenin uymakla yükümlü olduğu etik anayasadır.

Ayrımcılığa Karşı Duruş: Irk, din, dil ve milliyet ayrımı gözetmeksizin tüm yazarların kardeşliğini savunur.

İfade Özgürlüğü: Dünyanın neresinde olursa olsun, düşüncelerinden dolayı baskı gören, hapsedilen veya susturulmaya çalışılan yazarların sesi olmayı amaçlar.

Kültürel Köprü: Edebiyatın uluslararasılığını savunarak, savaş ve çatışma dönemlerinde bile yazarlar aracılığıyla barış koridorları açar.

Faydası ve Etkisi: Kalemin Gücü
PEN’in varlığı, hem yazarlar hem de toplumlar için hayati sonuçlar doğurur:

Hapisteki Yazarlar İçin Umut: “Hapisteki Yazarlar Komitesi” aracılığıyla yürütülen lobicilik faaliyetleri, bugüne kadar yüzlerce yazarın özgürlüğüne kavuşmasını veya ağır koşullarının iyileştirilmesini sağlamıştır.

Kültürel Diplomasi: Edebiyat ödülleri, çeviri destekleri ve uluslararası festivaller aracılığıyla bir ülkenin edebiyatının dünyaya açılmasını sağlar.

Toplumsal Dönüşüm: Kadın Hakları Komitesi ve Barış İçin Yazarlar Komitesi gibi kollarla, toplumsal cinsiyet eşitliği ve barış kültürü gibi konularda kamuoyu oluşturur.

PEN Türkiye, bugün 76 yıllık birikimiyle Türkiye’nin aydınlanma mücadelesinin en önemli kalelerinden biridir. Yazarlar arasındaki dayanışmayı güçlendirirken, okurlara da özgür düşüncenin estetikle nasıl bütünleşebileceğini gösterir.

PEN Türkiye Ne Zaman Kuruldu?

PEN Yazarlar Derneği (Türkiye Merkezi), 1950 yılında, dönemin en güçlü kalemi Halide Edip Adıvar’ın öncülüğünde kurulmuştur ve 120’den fazla ülkede faaliyet gösteren evrensel bir yapıdır.

Türkiye PEN Başkanları Kimler?

Halil İbrahim Özcan – 17 Ocak 2026’dan beri Başkan.
Zeynep Oral
Tarık Günersel
İnci Aral
Vecdi Sayar
Üstün Akmen
Nebile Direkçigil
Alpay Kabacalı
Şükran Kurdakul
Yaşar Kemal
Tahsin Yücel
Yaşar Nabi Nayır
Sabri Esat Siyavuşgil
Refik Halit Karay
Halide Edip Adıvar

PEN Güncel Yönetim Kurulu ve Aktif Komiteler

PEN Türkiye’nin 2026 yılı itibarıyla güncel yönetim kurulu ve çalışma grupları, edebiyatın her alanına dokunan isimlerden oluşmaktadır. Mevcut yönetim kurulunda Zeynep Oral başkanlığında şu isimler görev yapmaktadır:

Halil İbrahim Özcan (İkinci Başkan)
Tülin Dursun (Genel Sekreter)
Tarık Günersel (Uluslararası İlişkiler Sekreteri)
Haydar Ergülen (Edebiyat Şenlikleri ve Ödüller Sekreteri)
Zeynep Aliye (Üye)
Hakan Akdoğan (Üye)

Ayrıca dernek; Hapisteki Yazarlar, Kadın Yazarlar, Barış İçin Yazarlar ve Çeviri ile Dil Hakları gibi alt komitelerle uzmanlık alanlarında demokratik faaliyetlerini ve hak savunuculuğunu sürdürmektedir.

Zeynep Oral Kimdir?

Duygu Asena Ödülü’nün 2026 yılındaki sahibi olan Zeynep Oral, Türk basın ve edebiyat dünyasının en simge isimlerinden biridir. İstanbul’da doğan Oral, Arnavutköy Amerikan Kız Koleji’nin ardından Paris’te gazetecilik ve tiyatro eğitimi almıştır. 1968 yılında Milliyet gazetesinde başladığı meslek hayatında, Türkiye’nin ilk kültür-sanat dergisi olan Milliyet Sanat’ın kuruculuğunu ve uzun yıllar genel yayın yönetmenliğini üstlenmiştir.

Kültür-sanat eleştirmenliğinin yanı sıra kadın hakları, barış ve demokrasi savunuculuğuyla tanınan usta yazar, bugüne kadar yirmiden fazla kitap kaleme almış ve çok sayıda uluslararası ödüle layık görülmüştür.

PEN Yazarlar Derneği Türkiye Merkezi başkanlığını 10 yıldır sürdürmüş, Aralık 2025 yılında görevinden ayrılmıştır. Oral, Cumhuriyet gazetesindeki köşesinde toplumsal belleğe ışık tutmaya devam etmektedir. Tiyatro Eleştirmenleri Birliği kurucuları arasında yer alan yazar, kalemini her zaman özgürlük ve estetik değerlerin hizmetine sunmuştur.

Duygu Asena Pen 2026 Ödül Töreni Zeynep Oral Konuşması?

Yukarıdaki özelliklerine ilaveten iki çocuk annesi ve 7 torun sahibi Zeynep Oral’ın ödül konuşmasından an başlıklar şu şekilde oldu:

Laiklik ve Kadın Haklarının Ayrılmazlığı:
Zeynep Oral, konuşmasında kadın haklarının ancak laik bir zeminde yeşerebileceğinin altını çizdi. Asena’nın açtığı yolun, kadının birey olma mücadelesiyle doğrudan bağlantılı olduğunu belirterek; laikliği, kadın özgürlüğünün “nefes borusu” olarak niteledi.

Düşünce Özgürlüğü ve Kalemin Gücü:
PEN Türkiye Başkanı olarak, yazmanın bir “teslim olmama” biçimi olduğunu vurguladı. Yazarların ve gazetecilerin maruz kaldığı baskılara rağmen, hakikati söylemenin estetik ve ahlaki bir zorunluluk olduğunu hatırlattı. Ona göre bu ödül; susmayan, biat etmeyen ve her koşulda “hayır” diyebilen kalemlerin ortak zaferidir.

Duygu Asena ile Ortak İdealler:
Asena ile olan köklü dostluğuna değinen Oral, “Kadının Adı Yok” çığlığının bugün hala güncel olduğunu belirtti. Ödülü alırken hissettiği heyecanın temelinde, bir dostun mirasını devralmanın ötesinde, o mirası yarınlara taşıma sözü yatıyor.

PEN Türkiye Duygu Asena Ödülleri

Yıl, ödülün verildiği kişi/kurum ve ödülün gerekçeleri:

• 2026 Zeynep Oral, Kadın hakları ve demokrasi mücadelesine adanan bir ömür adına.
• 2025 Güşterin Şenel, Çeviri sanatına ve PEN mutfağına sunduğu emektar katkılarıyla.
• 2024 İoanna Kuçuradi, Felsefi etik değerler ve insan hakları üzerine evrensel katkılarıyla.
• 2023 Meral Tamer, Gazetecilikte etik değerleri savunması ve cesur yaklaşımı dolayısıyla.
• 2022 Mücella Yapıcı, Kent hakları ve toplumsal dayanışma ruhunu temsil ettiği için.
• 2021 Ayşe Buğra, Bilimsel dürüstlüğü ve haksızlıklara karşı vakur duruşu nedeniyle.
• 2020 Gümüşlük Akademisi Sanat, alanındaki kolektif üretim ve özgür paylaşım modeli sebebiyle.
• 2019 Şebnem Korur, Fincancı İnsan hakları mücadelesindeki kararlı ve bilimsel duruşuyla.
• 2018 Ayşe Kulin, Edebiyat aracılığıyla toplumsal meselelere tuttuğu ışık nedeniyle.
• 2017 Canan Güllü, Kadın hakları savunuculuğundaki öncü ve birleştirici rolüyle.
• 2016 Arzu Çerkezoğlu Emek ve demokrasi mücadelesindeki kararlı temsil gücüyle.
• 2015 Latife Tekin, Edebiyatta kadın dilini ve toplumsal gerçekliği yansıtmasıyla.
• 2014 Büşra Ersanlı, Barış odaklı çalışmaları ve düşünce özgürlüğü yolundaki duruşuyla.
• 2013 ÇYDD, Eğitimde fırsat eşitliği ve çağdaş kadın kimliği projeleriyle.
• 2012 Busat Yerelde, yarattığı sağlık ve eğitim odaklı dayanışma ağıyla.
• 2011 Nevin Yıldız, Kadın dayanışmasına verdiği sessiz ama derin emekler dolayısıyla.
• 2010 Pınar Selek, Sosyolojik araştırmaları ve barış kültürü inşası sebebiyle.
• 2009 Türkan Saylan, Çağdaş yaşam yolunda adanmış bir ömür ve yarattığı etkiyle.
• 2008 İpek Çalışlar, Kadın tarihine tuttuğu ışık ve araştırmacı gazeteciliği nedeniyle.
• 2007 Sezer Duru, Ödülün ilk sahibi; çeviri edebiyatına ve kültür köprülerine katkısıyla.

Törenin video kaydını Ayhan Aydın’ın video çekiminden izlemek için tıklayınız.

Şükran Aydın’ın Katılacağı Etkinlikler

Şükran Aydın, Atatürkçü Düşünce Derneği (ADD) Ümraniye Şubesi’nin ev sahipliğinde düzenlenen
8 Mart 2026’da Kadınlar Günü kapsamında düzenlenen etkinlikte Anlamın Yaşı Küçük şiir kitabını imzalayacak.